Search


          Psycholog do domu Psycholog do domu Wsparcie Psychologiczne i Terapeutyczne na całą Polskę

                                                                                  

Czy agresja rośnie razem z ciałem?

Spis treści



Agresja jako nawyk

Koncepcja agresji jako nawyku związana jest głównie z nazwiskiem. Bandery i R. H. Waltera. Głosi ona, że zachowania agresywne są jak wszystkie inne zachowania wyuczone i to przede wszystkim w oparciu o warunkowania instrumentalne oraz o modelowanie. Według. Szewczyka nawykiem będziemy nazywali takie zachowanie dobrze utrwalone, do tego stopnia, że jest już zautomatyzowane i realizowane bez pełni kontroli świadomości. Nawykiem nie może być żadna tendencja, czy skłonność.
Zdaniem A. Bussa agresja to nawyk napastowania. Podkreśla on, że agresywność może być trwałą cechą charakteryzującą całą osobowość człowieka. Określa on także cztery czynniki determinujące siłę agresywności u danej jednostki. Jednym z nich jest częstotliwość intensywność doznanych napaści, frustracji i przykrości. Są to warunki, które poprzedzają agresją. A.Buss twierdzi, że: „istnieje większe prawdopodobieństwo, że chronicznie agresywna będzie ta jednostka, na którą działało wiele bodźców wywołujących gniew, niż jednostka, na którą działało niewiele”.
Drugim czynnikiem decydującym o sile agresywności u człowieka jest stopień wzmocnienia agresywnego czy napastliwego zachowania, jak: zmniejszanie gniewu po „wyładowaniu się” w postaci zbicia lub zwymyślania kogoś, wyeliminowania przykrych bodźców zewnętrznych przez zużycie siły fizyczne, czy też słownej, osiągnięcie różnych nagród za pośrednictwem działania a opisany sposób. Nagrody te nie muszą być tak bezpośrednio związane z przejawami gniewu, jak wyrządzanie komuś krzywdy. Nagrodą może byś sukces, dominacja. Kara osłabia zachowanie agresywne w wyniku jego zahamowania wywołanego przez konflikt lub zredukowanie siły nawyku. Nie wzmacnianie agresji, to znaczy stwarzanie takich sytuacji, w których zachowania agresywne nie dopuszczają do osiągnięcia nagród, również zmniejszenia siły nawyku agresji.

 


Kolejnym czynnikiem determinującym siłę agresywności jest fascylitacja. Fascylitacja według. Szewczyka to „niewyuczone chwilowo trwające zwiększenie siły wskutek wystąpienia, innego bodźca lub innej reakcji; natomiast psychologii społecznej oznacza pobudzenie, wzajemny wpływ członków grupy powodujący wzrost zachowań określonego rodzaju (…) wzajemne pobudzanie się członków grupy do czynów agresywnych”. A. Buss sugeruje, że rówieśnicy i starsi członkowie grupy czy rodziny mogą dostarczać modeli zachowania agresywnego, na których dana jednostka się wzoruje. W bardzo agresywnej grupie, czy rodzinie, jednostka będzie prawdopodobnie nagradzana za inicjowanie zachowań agresywnych, a także niejednokrotnie atakowana, w związku z tym często odczuje gniew.
Ostatni czynnik wpływający na agresywność jednostki stanowi jej temperament. Według niektórych badaczy zachowania agresywne stanowią wyuczony sposób zachowania się. Uważają oni, że to taki sposób postępowania, który jako reakcja instrumentalna prowadzi dostatecznie często do zaspokojenia takiej czy innej potrzeby, aby utrwalić się jako skuteczny, a więc dobry. Głównymi czynnikami pobudzającymi do uczenia się są kontakty społeczne, obserwacja naśladownictwo otoczenia. Zachowania, które utrwaliły się, musiały być wielokrotnie wzmacniane bezpośrednio lub pośrednio. Bezpośrednie wzmacnianie to takie, kiedy nagroda dotyczy zachowań samego uczącego się. Natomiast wzmocnienie pośrednie odnosi się do zachowania innych osób, które są modelami dla uczącego się.
Utrwalone zachowania agresywne, mogą być likwidowane poprzez uczenie. Takie uczenie, a raczej oduczanie, może polegać na konsekwentnym odmawianiu nagrody albo na aktywnym karaniu. Jeżeli zachowania agresywne są ignorowane, a inne sposoby prowadzące do zaspokojenia potrzeb są nagradzane, to zachowanie nienagrodzone będzie stopniowo zanikać. Kara także może prowadzić do zaniku zachowań społecznie agresywnych, ponieważ jej działanie polega na zahamowaniu zachowań agresywnych, lecz do wyuczenia się sposobów jej unikania. Stosowanie kar i nagród łącznie może znacznie ułatwić proces wyzbywania się agresywnego zachowania.